Ar daith i... Norwy

Gan

Rhys Ffrancon

BBC Cymru Fyw

• Cyhoeddwyd2 funud yn ôl

I Norwy fydd taith oddi cartref olaf tîm pêl-droed Cymru yng ngemau grŵp Cynghrair y Cenhedloedd 2026-27.

RoeddCymru'n fuddugol 2-1 yn y gêm gyfatebolyng Nghaerdydd ar 1 Hydref, felly bydd yRøde, Hvite, Blå(Coch, Gwyn a Glas) eisiau dial ar garfan Craig Bellamy.

Ond faint wyddoch chi am Norwy? Dyma ambell i ffaith ddiddorol.

Maint

Mae Norwy'n wlad fawr o ran tiriogaeth, y chweched fwyaf yn Ewrop, ychydig bach yn llai na Sweden sy'n bumed, ac ychydig yn fwy na'r Almaen sy'n seithfed.

Mae Norwy'n 386,224 km2 mewn maint, a gan fod Cymru'n 20,779 km2 mae'n golygu bod Norwy tua 18.6 gwaith mwy na Chymru.

Poblogaeth

Mae poblogaeth Norwy ar hyn o bryd tua 5.68 miliwn, sy'n 2.5 miliwn yn fwy na phoblogaeth Cymru heddiw, 3.18 miliwn.

Prifddinasoedd

Mae gan Oslo, prifddinas Norwy, boblogaeth ddwywaith yn fwy na Chaerdydd.

Mae oddeutu 729,000 yn byw yno, gyda phoblogaeth Caerdydd tua 391,000. Ond mae'r ardal ehangach o gwmpas Oslo gyda phoblogaeth o 1.13 miliwn, gydag ardal ehangach Caerdydd â 500,000 o bobl.

Prydferthwch

Mae Norwy'n enwog am ei thirwedd eithriadol o hardd, gyda thua 1,700 ofjordsdrwy'r wlad - gyda Geirangerfjord a Nærøyfjord ymysg yr harddaf.

Hefyd, mae'r Ynysoedd Lofoten yn hynod o hardd, ac mae mannau i weld ysblennydd Llewyrch yr Arth a'r haul am hanner nos yn yr haf.

Arian

Dydi Norwy ddim yn yr Undeb Ewropeaidd, ond mae gan y wlad nifer o gysylltiadau agos gyda'r undeb, ac yn aelod o Ardal Economaidd Ewrop.

Mae Norwy hefyd yn aelod o Ardal y Cytundeb Schengen, sy'n galluogi i drigolion Ewrop deithio o wlad i wlad heb orfod cyflwyno pasbort.

Ynorsk kroneyw'r arian yn y wlad, ac mae 100 NOK yn cyfateb i tua £8 ar hyn o bryd.

Cyfoeth

Mae Norwy'n wlad hynod gyfoethog, yn bennaf yn dilyn y darganfyddiad o olew a nwy ym Môr y Gogledd ar ddiwedd y 1960au a dechrau'r 1970au.

Ond mae Norwy hefyd wedi bod yn gall o ran diogelu'r arian, gan greu cronfa o'r elw ar gyfer y dyfodol.

Ar hyn o bryd mae £1.73 triliwn yn y gronfa, sy'n cyfateb i £307,857 i bob dinesydd o'r wlad. Mae rheolau'n golygu bod y wlad methu gwario mwy na 3% o arian y gronfa mewn blwyddyn, sydd eto'n amddiffyn cyfoeth y wlad ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Mae Norwy hefyd wedi buddsoddi llawer o arian mewn cwmnïau tramor, ac mae adroddodiadau bod dros 1.5% o gyfrannau (shares) holl gwmnïau'r byd yn eiddo i Norwy.

Taleithiau Americanaidd

Rhwng 1825 ac 1920 aeth nifer o bobl o Norwy i fyw yng Ngogledd America.

Minnesota yw'r dalaith sydd â'r nifer fwyaf o bobl o dras Norwyaidd, gyda rhwng 692,000 a 850,000 o drigolion yn hawlio bod ganddynt gysylltiadau â'r wlad Scandinafaidd.

Ond North Dakota sydd â'r ganran uchaf o drigolion o dras Norwyaidd - rhwng 20% a 22.5% o'r boblogaeth.

Mae gan daleithiau Wisconsin, Washington a Chalifornia nifer o drigolion o dras Norwyaidd hefyd.

Enwogion Norwy

Mae gan Norwy nifer o enwogion sy'n gysylltiedig â fforio, a chwilio am diroedd newydd. Mae rhain yn cynnwys Otto Sverdrup, Fridtjof Nansen, Thor Heyerdahl ac wrth gwrs, Roald Amundsen.

Amundsen oedd y cyntaf i gyrraedd Pegwn y De, yn 1911, gan guro Capten Robert Falcon Scott a'i griw i gyflawni'r gamp.

Mae rhai o'r enwogion eraill yn cynnwys y cyfansoddwr Edvard Grieg, y dramodydd Henrik Ibsen, y nofelydd Knut Hamsun, a'r chwaraewr chess, Magnus Carlsen.

Roald Dahl

Wrth gwrs, mae 'na gysylltiad amlwg rhwng Cymru a Norwy, sef Roald Dahl.

Ganwyd Roald Dahl yng Nghaerdydd yn 1916, yn fab i gwpl o Norwy - Harald a Sofie Magdalene Dahl.

Mae Dahl yn cael ei gydnabod fel un o'r awduron plant mwyaf llwyddiannus erioed, gyda dros 300 miliwn o'i lyfrau wedi eu gwerthu.

'Y Sgrech'

Mae'r Sgrech, neuSkriki roi ei enw Norwyeg, yn lun eiconig gan yr artist Edvard Munch.

Cafodd y gwreiddiol ei beintio yn 1893, ac fe wnaeth Munch dri fersiwn arall wedi hynny.

Roedd gan y llun record byd Guinness ar un pwynt am fod y llun drytaf i'w werthu mewn ocsiwn pan dalodd rywun $120 miliwn amdano yn Sotheby's yn 2012.

Ypaper clip

Mae pobl o Norwy'n gyfrifol am ddyfeisio nifer o bethau adnabyddus, gan gynnwys caniauaerosol, y gyllell gaws, a'rharpoon, sy'n cael ei ddefnyddio i hela ar y môr.

Ond rhywbeth arall mae pobl o Norwy'n ei hawlio yw'rpaper clip. Am flynyddoedd roedd pobl yn Norwy yn credu mai Johan Vaaler ddyfeisiodd y clip papur, ond mae'n debyg i'r fersiwn rydyn ni'n ei 'nabod heddiw gael ei ddyfeisio yn Lloegr neu'r Unol Daleithiau.

Cartref sgïo

Credir i sgïo gael ei ddyfeisio yn Norwy!

Mae pobl yn sgïo yn y wlad ers miloedd o flynyddoedd. Mae'r gair 'sgi' yn dod o'r hen air Norseskíð, sy'n golygu "pren wedi ei hollti".

Medalau Gemau Olympaidd y Gaeaf

Norwy, hefyd, yw'r tîm mwyaf llwyddiannus yn hanes Gemau Olympaidd y Gaeaf.

Ers y gemau cyntaf yn Chamonix yn 1924 mae Norwy wedi ennill 447 o fedalau - 166 aur, 146 arian ac 135 efydd.

UDA sy'n ail ar y rhestr gyda 363 medal, a'r Almaen yn drydydd gyda 294.

Sêr pêl-droed y gorffennol

Mae Norwy wedi cynhyrchu nifer o chwaraewyr da dros y blynyddoedd, gyda llawer ohonyn nhw wedi chwarae yn Uwch Gynghrair Lloegr.

Roedd Ole Gunnar Solskjær gyda Manchester United o 1996 i 2007, ble enillodd Bencampwriaeth Lloegr chwe gwaith. Ond mae'n siŵr mai ei foment fwyaf i'r cochion oedd sgorio yn rownd derfynol Cynghrair y Pencampwyr yn erbyn Bayern München yn 1999.

Chwaraeodd Tore André Flo dros Chelsea, Rangers a Sunderland, ac fe sgoriodd 23 gôl i Norwy mewn 76 gêm.

Roedd Morten Gamst Pedersen yn ffefryn ar Barc Ewood, gan chwarae i Blackburn Rovers o 2004 i 2013, ac roedd John Arne Riise gyda Lerpwl o 2001 i 2008, ble enillodd Gynghrair y Pencampwyr yn 2005.

Mae Riise hefyd yn enwog am gael ffrae gyda rheolwr presennol Cymru, Craig Bellamy, gyda'r Cymro'n rhedeg ar ei ôl gyda chlwb golff.

Sêr pêl-droed heddiw

Mae gan Norwy nifer o sêr heddiw, gan gynnwys capten Arsenal, Martin Ødegaard, Alexander Sørloth o Atlético Madrid, Oscar Bobb o Manchester City, Julian Ryerson o Borussia Dortmund, a Fredrik Aursnes o Benfica.

Ond mae un chwaraewr sydd ben ac ysgwydd uwchlaw'r lleill, ac mae'n un o wynebau mwyaf adnabyddus pêl-droed ledled y byd heddiw.

Mae Erling Braut Haaland wir yn seren, ac mae ei record sgorio yn anhygoel; 121 gôl mewn 141 gêm i Manchester City, a 65 gôl mewn 59 gêm dros ei wlad - niferoedd syfrdanol!

Dilynwch Cymru Fyw arFacebook,dolen allanol,X,dolen allanol,Instagram,dolen allanolneuTikTok,dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon icymrufyw@bbc.co.uk,dolen allanolneu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr apam y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.

Pynciau cysylltiedig

• Tîm pêl-droed Cymru
• Pêl-droed
• Chwaraeon

Hefyd o ddiddordeb:

• Ar daith i Armenia

  • Cyhoeddwyd16 Tachwedd 2023

• Ar daith i Moldofa

  • Cyhoeddwyd5 Medi 2017

• Ar daith i Hwngari

  • Cyhoeddwyd10 Mehefin 2019

• Cymru ar daith: Denmarc

  • Cyhoeddwyd7 Medi 2018